Russland og Nato ønskjer atominitiativet til Biden velkommen

Russland er positiv til Joe Bidens forslag om å forlengje atomvåpenavtalen New Start, som går ut om snautt to veker. Også Nato-sjefen støttar initiativet.
utenriks

Russland er innstilt på å forlengje avtalen som avgrensar atomvåpenarsenalet i dei to landa, seier Dmitrij Peskov, som er talsmann for Russlands president Vladimir Putin. Han seier Russland ventar på å få sjå det amerikanske forslaget, melder nyheitsbyrået AP.

Torsdag opplyste Det kvite hus at Biden har foreslått å forlengje avtalen i fem år. Dagen før, berre timar etter at Biden var teken i eid, tilbaud russarane ei «vilkårslaus» forlenging, også den i fem år. Ny Start vart inngått mellom USA og Russland i 2010 og går ut 5. februar. Han avgrensar talet på kjernefysiske stridshovud til 1.550 for kvart av landa.

Vil ha meir omfattande avtalar

– Eg ønskjer Bidens intensjon om å forlengje avtalen velkommen. Eg har gjentekne gonger sagt at vi ikkje må ende i ein situasjon der det ikkje er nokon avgrensingar på talet på atomstridshovud, seier Natos generalsekretær Jens Stoltenberg.

I ei fråsegn seier han at det er viktig for alliansen at avtalen blir verna. Stoltenberg legg til at han ikkje ser ei forlenging som ei avslutning av saka, men starten på ei ytterlegare styrking av kjernevåpenkontrollen.

– Avtalar som dekkjer fleire våpen og inkluderer fleire land, som Kina, bør stå på dagsordenen i framtida, seier Nato-sjefen.

Avtalar mellom supermaktene

I tillegg til dei internasjonale avtalane om prøvesprengingsforbod og ikkje-spreiing av atomvåpen, har det vore ei rekkje avtalar mellom dei viktigaste atommaktene: USA og Sovjetunionen og sistnemnde sin etterfølgjer Russland. Salt-avtalane på 1970-talet skulle avgrense talet på atomstridshovud. Avtalane vart følgd av den første Start-avtalen, som vart forhandla fram på 1980-talet og signert i 1991. Avtalen sprang fram til desember 2009 og vart i sin tur erstatta av Ny Start.

INF, ein separat avtale om mellomdistansemissil med atomstridshovud, vart òg forhandla fram på 1980-talet. Han gjekk ut i august 2019 etter at USA sette avtalen til sides 1. februar same år. Russland gjorde det same dagen etter.

Forbod utan norsk deltaking

Dersom Ny Start ikkje blir forlengd, vil USA og Russland for første gong sidan 1960-talet stå utan nokon avtalar som regulerer atomarsenala i landa.

I tillegg til at det no er nytt håp om at Ny Start kan bli forlengd, tredde FNs forbod mot atomvåpen i kraft fredag. 70 prosent av landa i verda har signert forbodet, og 51 har ratifisert avtalen. Korkje Noreg eller nokon av atommaktene i verda har slutta seg til forbodet.

(©NPK)