Tusenvis fyller Khartoums gater i protest mot kuppet i Sudan

Sudans øvste general har avsett regjeringa og erklært unntakstilstand. Som svar strøymer tusenvis av menneske ut i gatene i Khartoum i protest mot kuppet.
utenriks

Bilete og filmsnuttar frå Sudans hovudstad viser menneske som sperrar gater, set fyr på bildekk og syng slagord mot militæret.

Tryggingsstyrkar har skote tåregass for å spreie dei, og det har òg vorte meldt at det er skote med skarpt for å slå ned protestane.

Minst tolv demonstrantar er skadde, melder ein prodemokratisk legekomité måndag.

Protestane har brote ut etter at militæret natt til måndag storma bustaden til statsminister Abdalla Hamdok og førte han til ein ukjend stad. Årsaka skal ha vore at han nekta å sende ut ei melding om at han støtta kuppet.

Kontoret til statsministeren melder på Facebook at både Hamdok og kona hans er arresterte i det som blir beskrive som «eit totalt kupp».

Unntakstilstand

Nokre timar etter at statsministeren var teken til fange, heldt den øvste generalen i landet, Abdel Fattah al-Burhan, ein TV-sendt tale der han erklærte unntakstilstand.

Han lovar i staden å etablere det han kallar ei «kompetent» og «teknokratisk» regjering som skal styre landet fram mot demokratiske val.

Tilbakeslag

Eit militærkupp inneber eit stort tilbakeslag for Sudan.

Gleda var stor då den autoritære leiaren i landet i nesten 30 år, Omar al-Bashir, vart styrta frå makta etter masseprotestar i 2019, noko som etter kvart leidde fram til eit overgangsstyre der militæret og sivile leiarar delte på makta. Målet har vore å føre landet fram til demokratiske val i 2023.

Men den siste tida har dei interne splittingane i overgangsstyret vorte stadig tydelegare.

Prodemokratiske krefter, blant dei statsministerkontoret og fagorganisasjonen SPA, oppmoda måndag til demonstrasjonar mot kuppet, og titusenvis av menneske samla seg i gatene.

– Vi oppmodar massane til å ta over gatene, blokkere vegane med barrikadar, til ikkje å samarbeide med kuppmakarane og bruke sivil ulydnad til å konfrontere dei, lyder oppmodinga ifølgje Reuters.

Alle fly innstilte

Og mange følgde oppmodinga.

«Folket er sterkare, sterkare»og «tilbaketrekking er ikkje eit alternativ», ropte dei mange demonstrantane som samla seg i hovudstaden.

Også kommunistpartiet i landet har bede folk protestere og oppmodar til storstreik og sivil ulydnad.

Både nettet og telefonsambanda i Sudan var måndag morgon nede, flyplassen i Khartoum var stengd, og alle internasjonale flygingar innstilte, melder ei rekkje medium.

Meldingane om kuppet i Sudan har ført til djup internasjonal bekymring. Både USA, EU, FN, Den arabiske ligaen og Den afrikanske unionen (AU) ber om at tidlegare avtalar blir haldne oppe.

EU ber spesielt om at sivile leiarar blir lauslatne raskt.

Noreg reagerer òg sterkt.

– Urovekkjande meldingar i dag om eit kupp mot Hamdoks regjering, eit uakseptabelt forsøk på å hindre overgangen til demokrati. Noreg står saman med folket i Sudan og strevet deira etter fridom, fred og rettferd, seier utanriksminister Anniken Huitfeldt (Ap) i ei melding lagt ut på Twitter.

AU-leiar forferda

AUs leiar Moussa Faki Mahamat ber i ei Twitter-melding om at dialogen blir teken opp att mellom militæret og sivile leiarar med ein gong. Han seier han er forferda over utviklinga i Sudan, og ber òg om at alle politiske leiarar blir lauslatne.

AU suspenderte Sudan i juni 2019 etter at over 100 demonstrantar vart drepne då militæret storma ein protestleir i Khartoum. Tre månader seinare, då statsminister Abdalla Hamdok vart innsett, vart landet teke inn i varmen igjen.

Også Kina oppmodar til dialog mellom partane i Sudan, for slik å sikre «fred og stabilitet». Utanriksdepartementet i landet seier at Kina følgjer situasjonen nøye og vil setje i verk nødvendige tiltak for å sikre kinesiske institusjonar og personell i Sudan.

Hindra kupp

I slutten av september hevda regjeringa at ho hadde hindra eit militærkupp. Statsministeren sa då at det var offiserar og sivile med band til det tidlegare regimet i landet som stod bak kuppforsøket.

Nokre dagar seinare demonstrerte tusenvis med krav om ny sivil overgangsregjering. Dei skulda militære leiarar for å forseinke den demokratiske prosessen.

Støttespelarane til militæret består av konservative islamistar som er skeptiske til dei politiske endringane som er meinte å føre fram til eit demokratisk val i 2023.




(©NPK)